O mieście
Geneza nazwy miasta nie jest znana. Najwięcej zwolenników posiada teoria wywodząca ją od słowa "égerfa", co w języku węgierskim oznacza krzak czarnego bzu - dawniej był to najpopularniejszy rodzaj drzewa porastający bagniste brzegi przepływającego przez osadę strumienia, dziś również często spotykany w całej dolinie. Inni skłaniają się ku wyjaśnieniu wskazującemu na łacińskie "ager" - ziemia - tak nazwać mieli miasto przybyli tu na przełomie XI i XII wieku osadnicy walońscy.
Pierwsze ślady osadnictwa na tym terenie pochodzą z epoki kamienia łupanego, pierwsze wzmianki o stałym mieście pochodzą natomiast dopiero z XI wieku - kroniki węgierskie wspominają o decyzji króla Stefana z 1009r. dotyczącej ustanowienia w Eger siedziby biskupstwa. Legenda głosi, jakoby sam władca doglądał budowy bazyliki ze szczytu pobliskiego wzgórza, noszącego dziś miano "królewskiego tronu". Od tej chwili Eger stał się kwitnącym miastem, stanowiącym najważniejszy w regionie ośrodek handlowy i kulturalny.
W 1241r. na Węgry napadli Mongołowie, którzy doszczętnie spalili osadę, uśmiercając przy tym znaczną część jego mieszkańców. Po tym strasznym wydarzeniu król Bela IV postanowił wybudować w mieście kamienną twierdzę, która na wypadek powtórnego ataku miała dać schronienie ludności - jej budowa zapoczątkowała szybki rozwój osady. W czasie inwazji tureckiej z XVI wieku forteca spełniła pokładane w niej nadzieje - bohaterski kapitan István Dobó obronił miasto przed najeźdźcą dysponując zaledwie 2000 żołnierzy, wystawionymi przeciw 50.000-nej armii wroga. W czasie walk twierdza bardzo ucierpiała i konieczny był jej remont w latach 1552-1596 - w ostatnim roku prac nie zdołała odeprzeć kolejnego ataku Turków i zajęli oni miasto na ponad 91 lat.
Symbolem okupacji stał się wspaniały minaret, wzniesiony przez najeźdźców pod koniec XVII wieku w bezpośredniej bliskości fortecy. Po odejściu wroga miasto pozostawało opuszczone przez wiele lat i dopiero nadanie mu statusu wolnego miasta królewskiego oraz przywrócenie siedziby biskupstwa zapoczątkowało szybki rozwój. W okresie walk o niepodległość na początku XVII wieku w Eger stacjonował sam Ferenc Rákoczy, tu też prowadził rozmowy z przedstawicielami zagranicznych monarchów. Zmarły nieszczęśliwie w czasie jednego ze spotkań wysłannik cara Piotra I jest pochowany w serbskim kościele prawosławnym...
Wiek XIX był dla miasta niezwykle pomyślny. W tym okresie nastąpił niezwykle szybki rozwój instytucji kulturalnych i naukowych - powołano do życia nowoczesne muzea (m.in. drugie w ówczesnej Europie muzeum astronomiczne, muzeum sztuk pięknych), wiele galerii i kolekcji prywatnych, a także szkół - w tym Uniwersytet Egerski i Wyższą Szkołę Pedagogiczną. Wkrótce miasto zyskało przydomek "węgierskich Aten", było jednym z pierwszych ośrodków, które uzyskały pozwolenie na otwarcie publicznych kąpielisk leczniczych i które udostępniły mieszkańcom pełen zakres usług komunalnych.
Charakter miasta zmienił się po II wojnie światowej. Nowa władza nakazała przeprowadzenie industrializacji ośrodka, przez co zatracił on swój historyczny charakter miasta akademickiego. Na szczęście radnym udało się ochronić barokową Starówkę przed "nowoczesnym budownictwem socjalistycznym", dzięki czemu dziś Eger uważany jest za jedno z najpiękniejszych miast Węgier. Chętnie odwiedzany jest przez turystów, których przyciąga, prócz zabytków architektury, sława egerskich winnic.
Bazylika (Bazilika)
Na początku winna jestem pewne wyjaśnienie: otóż w różnych źródłach występują dwie nazwy świątyni - używane są zamiennie słowa bazylika i katedra. Ze względu na charakter i rozmiary przybytku (drugi pod względem wielkości kościół na Węgrzech) osobiście zdecydowałam się na wykorzystanie tej pierwszej.
Bazylika jest jedyną klasycystyczną świątynią w Eger. Wybudowano ją w latach 1831-1837 według projektu słynnego architekta Józsefa Hilda, autora planów Bazyliki w Esztergom. Długa na 93 i szeroka na 53m zachwyca swym ogromem, jej wieże wznoszą się na wysokość 54m., zaś kopuła - na wysokość 40m. Wnętrze świątyni zdobią piękne freski J.L. Krackera, przedstawiające triumf Królestwa Boskiego nad nieprawymi, a także wspaniałe płaskorzeźby weneckiego artysty Marco Casagrande.
Do Bazyliki prowadzą długie schody, ozdobione przez cztery postaci przedstawiające świętych Stefana i Władysława oraz apostołów Piotra i Pawła. Front świątyni również ozdobiony jest statuami, będącymi alegorycznymi reprezentantami Wiary, Nadziei i Czułości - wszystkie wyszły spod dłuta wspomnianego już włoskiego rzeźbiarza.
Liceum (Liceum)
Liceum znajduje się naprzeciwko Bazyliki i stanowi jeden z najwspanialszych przykładów późnej sztuki barokowej na Węgrzech. Wzniesiono je podług projektu Józsefa Gerla i Jakaba Fellnera w latach 1765-1785, z inicjatywy i ze środków Károly'a Eszterházy, którego pierwotnym zamysłem było powołanie w jego murach pierwszego uniwersytetu w tym regionie. Gdy cesarzowa Maria Teresa odrzuciła pomysł utworzenia uczelni, w liceum otwarto Wyższą Szkołę Pedagogiczną, funkcjonującą po dziś dzień.
Gmach liceum jest imponujący. Wybudowany na planie kwadratu z wewnętrznym dziedzińcem mierzy 85 metrów długości, zaś nad jego wschodnim skrzydłem wznosi się na wysokość 53m specjalna wieża, będąca obserwatorium astronomicznym. Sławą cieszy się olbrzymia biblioteka, w której zgromadzono 80.000 woluminów (w tym oryginalny list Mozarta napisany na Węgrzech), jednak większość odwiedzających ją baczniejszą uwagę niż na książki zwraca na sklepienie, ozdobione monumentalnym freskiem J.L. Krackera (inne źródła podają jako autora F.A. Maulbertscha) przedstawiającym sobór trydencki.
Pałac Arcybiskupi (Püspök Palota)
Pałac Arcybiskupi stoi na północ od Bazyliki, przy Széchenyi utca. Barokowy gmach wybudowano na początku XVIII wieku, zaś neoklasyczne skrzydła dobudowano w latach 1829-1846. Dziś budynek w kształcie litery U odgrodzony jest od ulicy piękną kutą bramą i wysokim ogrodzeniem.
Pałac arcybiskupi był siedzibą dostojników kościelnych od 1740r., dziś dużą jego część zajmuje wystawa sztuki kościelnej i złotniczej. Zbiory obejmują przedmioty liturgiczne (kielichy, monstrancje, tabernakula i biskupią biżuterię) oraz szaty noszone przez księży. Wśród nich znajdują się prawdziwe arcydzieła sztuki krawieckiej oraz skarby - jak choćby suknia koronacyjna cesarzowej Marii Teresy.
Plac Dobó (Dobó tér)
Plac Dobó znajduje się w samym centrum miasta Eger. Jego nazwa upamiętnia bohaterskiego kapitana Dobó, który dowodził obroną zamku w 1552r. w czasie najazdu tureckiego. W czasie ponad 40-dniowego oblężenia licząca zaledwie 2000 żołnierzy armia zdołała odeprzeć atak wielokrotnie liczniejszej armii najeźdźcy, co zatrzymało ekspansję imperium otomańskiego i uchroniło północ kraju przed okupacją. Pełne ekspresji rzeźby stojące po wschodniej stronie placu upamiętniają to wydarzenie.
Po południowej stronie Dobó tér wznosi się pomalowany na łososiowy kolor barokowy gmach kościoła Braci Mniejszych. Wybudowano go w latach 1758-1773 według planów czeskiego architekta Kiliána Ignaza Dientzenhofera, przybyłego na Węgry prosto z Pragi. Nad głównym wejściem widnieje inskrypcja łacińska "Wszystko dla Boga", zaś wnętrze świątyni uważane jest za jedno z najpiękniejszych barokowych wystrojów kościołów w Europie Centralnej. Na obu wieżach zamontowane są różnej wielkości dzwony, które wygrywają popularne melodie codziennie o godzinie 11.00, 15.00 i 18.00.
Tuż obok kościoła znajduje się eklektyczny budynek Ratusza Miejskiego, przed którym stoi rzeźba nawiązująca tematycznie do chwalebnej obrony miasta w XVI wieku.
Zamek (Egri Vár)
Kamienny zamek - twierdza wzniesiony został w XIII wieku za rozkazem króla Béli IV, przerażonego możliwością powtórzenia się scenariusza z 1241r., gdy wroga armia doszczętnie zniszczyła bezbronne miasto i w pień wycięła prawie wszystkich jego mieszkańców. Później fortecę kilkakrotnie umacniano i rozbudowywano, nie zdało się to jednak na wiele - po wojnie o niepodległość prowadzonej przez F. Rákoczy'ego wojska austriackie wysadziły w powietrze znaczną jej część, obawiając się możliwości wykorzystania jej w walce przeciw panującym Habsburgom.
Ruiny zamku odkryto w czasie dwudziestolecia międzywojennego i niezwłocznie przystąpiono do odbudowy twierdzy, która trwa do dzisiaj. Forteca składa się z dwóch oddzielnych bastionów: zewnętrznego i niższego zwanego Gergely oraz wewnętrznego Várkoch, do których wnętrza wiodą dwie strzeżone przez niezliczone armaty bramy. Przechodząc przez pierwszą z nich mijamy trapezoidalny fragment umocnień, będący jedyną częścią twierdzy wybudowaną przez Turków. Na szczycie wewnętrznego bastionu, na jego południowo-wschodnim krańcu znajduje się grób Gezy Gárdonyi'ego, wielkiego nowelisty węgierskiego, autora powieści "Gwiazdy Egeru", w której sławił bohaterską obronę miasta. Inskrypcja na jego grobowcu mówi "Tu spoczywa jedynie jego ciało", choć przewodniki turystyczne nie wyjaśniają, co miałaby ona oznaczać.
Mury twierdzy zamykają w swych obrębach ruiny średniowiecznego gotyckiego kościoła, spalonego i zburzonego w 1509r. Ponoć w czasie pierwszego oblężenia wykorzystano je jako skład prochu i kul armatnich, z którego później korzystali i okupanci tureccy. Ten fragment fortecy nazywany jest Romakert - ogrodem ruin. Zaraz obok znajduje się wejście do podziemnych kazamat - labiryntu wąskich i ciemnych korytarzy, których mrok rozświetlają jedynie szczeliny strzelnicze i malutkie okienka obserwacyjne (otwarte do zwiedzania jedynie w poniedziałek).
Turyści mogą również odwiedzić muzeum zamkowe, znajdujące się w odnowionym gotyckim Pałacu Biskupim w zachodnio-północnej części twierdzy. Pałac wzniesiono w 1470r., dziś przechowuje się w nim stare gobeliny, tureckie rękodzieło i broń, a w specjalnej Sali Bohaterów, w otoczeniu rzeźb obrońców zamku, spoczywa sam István Dobó. Salę tę, podobnie jak kazamaty, zwiedzać można wyłącznie w poniedziałek.
Minaret (Minaret)
Minaret stanowi dziś jeden z najbardziej charakterystycznych symboli miasta. Okupanci tureccy wybudowali go na przełomie XVI i XVII wieku wraz z meczetem, który zburzono w 1841r. Samotna strzelista wieża wznosi się na wysokość 40m, na której znajduje się taras widokowy (można się nań wspiąć, za niewielką opłatą, po 97 schodach). Dziś już mało kto zwraca uwagę na samo zwieńczenie minaretu - stanowi je oryginalny półksiężyc, nad którym jednak góruje krzyż - po odejściu okupanta chciano w ten sposób unaocznić zwycięstwo chrześcijaństwa nad islamem.
Dolina Szépasszony (Szépasszony Völgy)
Dolina Szépasszony - Dolina Pięknej Pani - znana jest wszystkim miłośnikom węgierskich win z regionu Eger. Znajduje się nieco na zachód od centrum miasta, a otoczona jest tuzinem winnic produkujących cztery rodzaje win. Jej główną atrakcją jest szczególna mnogość winiarni i lokali, w których dokonać można degustacji wszystkich dostępnych miejscowych rodzajów trunku. W zależności od nastroju wybrać można bądź winiarnie mieszczące się w mrocznych fragmentach piwnic (ich łączna długość wynosi prawie tyle, co łączna długość wszystkich ulic miasta), bądź nowoczesne lokale z przygrywającą na żywo kapelą cygańską.
Nazwa doliny wywodzi się z legendy o Pięknej Pani, będącej boginią prehistorycznych plemion zamieszkujących teren miasta. Uosabiano ją z późniejszą Wenus, a cześć oddawano składając dary. Inni twierdzą, że nazwano ją tak od przecudnej urody kobiety, która trudniła się sprzedażą wina, czy też w ogóle pięknych nobliwych kobiet z arystokratycznych rodzin, zamieszkujących okoliczne wzgórza.
Wina regionu
Egri Olasz Rizling
Wytrawne białe wino o orzeźwiającym aromacie, ma charakterystyczny, niespotykany u innych trunków kwaśno-gorzki posmak.
Egri Leányka
Delikatne białe wino o bogatym aromacie i niezwykłym zapachu przywodzącym na myśl kwiaty owocowe. Wytrawne, półsłodkie i słodkie.
Egri Muskotály
Półsłodkie białe wino o wyjątkowym smaku i zapachu świeżych wingron.
Egri Chardonnay
Delikatne młode wino, o świeżym owocowym zapachu i smaku.
Egri Kékfrankos
Czerwone wino o jasnym kolorze i dyskretnym owocowym zapachu, ma delikatnie kwaśny aromat, w zależności od rocznika o różnym natężeniu smaku.
Egri Cabernet Sauvignon
Wytrawne czerwone wino o kolorze ciemnych rubinów, o intensywnym owocowym zapachu i bogatym, długim aromacie.
Egri Bikavér
Wytrawne czerwone wino o kolorze jasnego rubinu, o owocowym zapachu nabywanym w czasie leżakowania i aksamitnej harmonii smaku z lekką kwaskową nutą. Produkowane z co najmniej trzech rodzajów gron mieszanych w ściśle określonych proporcjach.
Muzea
Líceum (Biblioteka diecezjalna)
3300 Eger, Eszterházy tér 1
tel. (+36 36) 325-211
czynne: od 16 marca do 22 grudnia w godz. 9.30-12.00 (prócz poniedziałków)
Obserwatorium astronomiczne w Liceum
3300 Eger, Eszterházy tér. 1
tel. (+36 36) 520-400
czynne: od 16 marca do 22 grudnia w godz. 9.30-12.00 (prócz poniedziałków)
Muzeum historii Liceum
3300 Eger, Eszterházy tér. 1
tel. (+36 36) 520-400
czynne: od 16 marca do 22 grudnia w godz. 9.30-12.00 (prócz poniedziałków)
Muzeum Zamkowe im. Istvána Dobó
3300 Eger, Vár 1.
tel. (+36 36) 312-744
czynne: codziennie 9.00-17.00 prócz poniedziałków
zamek otwarty codziennie w godz. 8.00-20.00
Muzeum Historyczne Regionu Heves
3300 Eger, Kossuth u. 9
tel. (+36 36) 312-744
czynne: 01.04-31.10 w godz. 9.00-17.00 (prócz poniedziałków)
Muzeum Sportów Wodnych
3300 Eger, Kossuth u. 9
tel. (+36 36) 312-744
czynne: 01.04-31.10 w godz. 9.00-17.00 (prócz poniedziałków)
Kolekcja Arcybiskupia
3300 Eger, Széchenyi u. 1
tel. (+36 36) 313-259
czynne: 01.04-31.10 w godz. 9.00-17.00, 1.11-31.03 w godz. 10.00-14.00 (prócz poniedziałków)
Muzeum Géza Gárdonyi'a
3300 Eger, Gárdonyi u. 28.
tel. (+36 36) 312-744
czynne: 01.04-31.10 w godz. 9.00-17.00, 1.11-31.03 w godz. 9.00-15.00 (prócz poniedziałków)
Dom Vitkovics'a
3300 Eger, Széchenyi u. 55.
tel. (+36 36) 410-144
czynne: 01.04-31.10 w godz. 10.00-16.00 (prócz poniedziałków)
Kościół Serbski
3300 Eger, Vitkovics u. 30
czynne: 01.04-31.10 w godz. 10.00-16.00 (prócz poniedziałków)
Wystawa Sztuki Ludowej Palóców
3300 Eger, Dobó tér. 6
tel. (+36 36) 312-744
czynne: 01.04-31.10 w godz. 9.00-17.00 (prócz poniedziałków)
Muzeum Farmacji
3300 Eger Széchenyi u. 14.
tel. (+36 36) 312-744
czynne: 01.04-31.10 w godz. 9.00-17.00 (prócz poniedziałków)
Kina i Teatry
Teatr Gárdonyi Géza
3300 Eger, Hatvani kapu tér 4
tel. (+36 36) 313-838
Harlekin Bábszínház (teatr kukiełkowy)
3300 Eger, Address: Bartók Béla tér 6
tel. (+36 36) 413-073
Kino Uránia
3300 Eger, Széchenyi u. 14
tel. (+36 36) 311-888.
Kąpieliska
Basen na świeżym powietrzu
3300 Eger, Petofi ter 2
tel. (+36 36) 411 - 699
Choroby aparatu ruchu, schorzenia kości i stawów.
Török Fürdő - basen turecki
3300 Eger, Fürdo u. 1-3
tel. (+36 36) 413-356
pon., śr. i pt dla kobiet, wt., czw. i sob. dla mężczyzn
Choroby aparatu ruchu, schorzenia ginekologiczne